Sharia Rulings on the Traveler in the Sun’s Direction and Opposite in Prayer and Fasting: the Plane as a Case Study

Authors

DOI:

https://doi.org/10.36394/jsis.v18.i2.11

Keywords:

Air travel, direction of the sun, prayer and fasting

Abstract

Traveling by plane has become one of the necessities in modern life, but there have been newly-emerging provisions that scholars have to address. Among these provisions are the ones related to prayer and fasting on the plane, which are manifold and numerous. This research is mainly focused on the issue of timing. The first part draws on prayer times and the problems the traveler faces in three cases: the first is when the time between his two prayers surpasses the norms, such as an interval of 16 hours; the second is when the times some prayers cannot be identified; and the third is when time indications are completely defective. The researcher then lists the statements of the jurists on each issue, discusses their proofs, and weighs between them. The second part of the study covers the issue of fasting and the problems the traveller faces, which are three. The first is when the day is very long or very short, extended to 20 hours or shortened to two hours, which is a deviation from the norm in both cases. The second is when it is daytime only or night time only. 

References

ابن البيع، أبو عبد الله الحاكم، محمد بن عبد الله بن محمد بن حمدويه بن نُعيم بن الحكم الضبي الطهماني النيسابوري (ت: 405هـ) - المستدرك على الصحيحين - تحقيق: مصطفى عبد القادر عطا - الناشر: دار الكتب العلمية، بيروت - ط: 1 – 1411هـ - 1990م.

ابن جبرين، عبد الله بن عبد العزيز – شرح عمدة الفقه - الناشر: مكتبة الرشد - سنة النشر: 1429هـ - 2008م.

ابن حجر، الهيتمي، أحمد بن محمد بن علي (ت: 973هـ) - تحفة المحتاج في شرح المنهاج - الناشر: المكتبة التجارية الكبرى بمصر - 1357هـ - 1983م.

ابن حنبل، أبو عبد الله، أحمد بن محمد بن حنبل بن هلال بن أسد الشيباني (ت: 241هـ) - مسند الإمام أحمد بن حنبل - المحقق: شعيب الأرنؤوط - عادل مرشد، وآخرون - الناشر: مؤسسة الرسالة - ط: 1، 1421هـ - 2001م.

ابن رشد الحفيد، أبو الوليد، محمد بن أحمد بن محمد بن أحمد بن رشد القرطبي (ت: 595 هـ) - بداية المجتهد ونهاية المقتصد - الناشر: مطبعة مصطفى البابي الحلبي وأولاده، مصر - ط: 4 - 1395هـ - 1975م.

ابن عابدين، محمد أمين بن عمر بن عبد العزيز عابدين الدمشقي الحنفي (ت: 1252هـ) - رد المحتار على الدر المختار - الناشر: دار الفكر، بيروت - ط: 2 - 1412هـ - 1992م.

ابن قدامة، موفق الدين، أبو محمد، عبد الله بن أحمد بن محمد بن قدامة المقدسي (ت: 620 هـ) - المقنع في فقه الإمام أحمد بن حنبل الشيباني - حققه وعلق عليه: محمود الأرناؤوط، ياسين محمود الخطيب- الناشر: مكتبة السوادي للتوزيع، جدة، المملكة العربية السعودية- ط: 1- 1421هـ - 2000م.

ابن ماجة، أبو عبد الله، محمد بن يزيد القزويني (ت: 273هـ) - سنن ابن ماجه - تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي - الناشر: دار إحياء الكتب العربية، فيصل عيسى البابي الحلبي.

البجيرمي، سليمان بن محمد بن عمر (ت: 1221هـ) - تحفة الحبيب على شرح الخطيب (حاشية البجيرمي) - الناشر: دار الفكر - ط: 1 - 1415هـ - 1995م.

البخاري، أبو عبد الله، محمد بن إسماعيل - الجامع المسند الصحيح المختصر من أمور رسول الله صلى الله عليه وسلم وسننه وأيامه = صحيح البخاري - المحقق: محمد زهير بن ناصر الناصر - الناشر: دار طوق النجاة - ط: 1، 1422هـ.

الترمذي، محمد بن عيسى بن سَوْرة بن موسى بن الضحاك (ت: 279هـ) - سنن الترمذي - تحقيق وتعليق: أحمد محمد شاكر (جـ 1، 2)، ومحمد فؤاد عبد الباقي (جـ 3)، وإبراهيم عطوة عوض المدرس في الأزهر الشريف (جـ 4، 5) - شركة مكتبة ومطبعة مصطفى البابي الحلبي، مصر - ط: 2 - 1395هـ - 1975م.

الحصكفي، علاء الدين، محمد بن علي بن محمد الحِصْني (ت: 1088هـ) - الدر المختار شرح تنوير الأبصار وجامع البحار - المحقق: عبد المنعم خليل إبراهيم - الناشر: دار الكتب العلمية - ط: 1، 1423هـ- 2002م.

الخرشي، أبو عبد الله، محمد بن عبد الله (ت: 1101هـ) - الكتاب: شرح مختصر خليل للخرشي - الناشر: دار الفكر للطباعة، بيروت.

الزركشي، أبو عبد الله، بدر الدين، محمد بن عبد الله بن بهادر (ت: 794هـ) - تشنيف المسامع بجمع الجوامع لتاج الدين السبكي - تحقيق: د. سيد عبد العزيز، د. عبد الله ربيع - الناشر: مكتبة قرطبة للبحث العلمي وإحياء التراث - توزيع المكتبة المكية - ط: 1، 1418هـ - 1998م.

الزيلعي، فخر الدين، عثمان بن علي بن محجن البارعي (ت: 743 هـ) - تبيين الحقائق شرح كنز الدقائق وحاشية الشِّلْبِيِّ- الحاشية: شهاب الدين أحمد بن محمد بن أحمد بن يونس بن إسماعيل بن يونس الشِّلْبِيُّ (ت: 1021 هـ) - الناشر: المطبعة الكبرى الأميرية، بولاق، القاهرة- ط: 1، 1313هـ.

السليمان، فهد بن ناصر – مجموع فتاوى ورسائل فضيلة الشيخ محمد بن صالح العثيمين – الناشر: دار الثريا للنشر والتوزيع – ط:1 – 1423هـ/2003م.

شرف الدين، أبو النجا، موسى بن أحمد بن موسى بن سالم بن عيسى بن سالم الحجاوي المقدسي، ثم الصالحي (ت: 968هـ) - زاد المستقنع في اختصار المقنع - المحقق: عبد الرحمن بن علي بن محمد العسكر - الناشر: دار الوطن للنشر – الرياض.

الصاوي، أبو العباس، أحمد بن محمد الخلوتي (ت: 1241هـ) - بلغة السالك لأقرب المسالك المعروف بحاشية الصاوي على الشرح الصغير - الناشر: دار المعارف.

الكاساني، علاء الدين، أبو بكر بن مسعود بن أحمد الحنفي (ت: 587هـ) - بدائع الصنائع في ترتيب الشرائع - الناشر: دار الكتب العلمية - ط: 2، 1406هـ - 1986م.

مسلم، مسلم بن الحجاج أبو الحسن القشيري النيسابوري (ت: 261هـ) - المسند الصحيح المختصر بنقل العدل عن العدل إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم - المحقق: محمد فؤاد عبد الباقي - دار إحياء التراث العربي، بيروت.

النووي، أبو زكريا، محيي الدين يحيى بن شرف النووي (ت: 676هـ) - منهاج الطالبين وعمدة المفتين في الفقه - المحقق: عوض قاسم أحمد عوض - الناشر: دار الفكر - ط: 1 - 1425هـ/2005م.

الترجمة الصوتية لمصادر ومراجع اللغة العربية: Transliteration Arabic References:

Almasaadir wa Almaraaj'e:

Ibn Albaie', Abu 'Abd Allah Alhaakim, Muhammad bin 'Abd Allah bin Muhammad bin Hamduwaih bin Nu'iem bin Alhakam Aldaby Altahmaany Alnaisaboury (t: 405h) -Almustadrik 'alaa alsaheehain- tahqeeq: Mustafaa 'Abd Alqaadir 'Ataa - alnaashir: dar alkutub al'ilmiyah, Bairout – t: 1 - 1411h - 1990m.

Ibn Jabreen, 'Abd Allah bin 'Abd Al'azeez - sharh 'umdat alfiqh - alnaashir: maktabat alrushd - sanat alnashr: 1429h - 2008m.

Ibn Hajar, Alhaitamy, Ahmad bin Muhammad bin 'Aly (t: 973h) - tuhfat almuhtaaj fi sharh alminhaaj - alnaashir: almaktabah altijaariyah alkubraa bi Misr - 1357h - 1983m.

Ibn Hanbal, Abu 'Abd Allah, Ahmad bin Muhammad bin Hanbal bin Hilal bin Asad Alshaibany (t: 241h) - musnad al'imam Ahmad bin Hanbal - almuhaqiq: Shu'aib Al'arna'out – 'Aadil Murshid, wa aakhroun - alnaashir: mu'assasat alrisalah - ta: 1, 1421h - 2001m.

Ibn Rushd Alhafeed, Abu Alwaleed, Muhammad bin Ahmad bin Muhammad bin Ahmad bin Rushd Alqurtuby (t: 595h) - bidayat almujtahid wa nihayat almuqtasid - alnaashir: matba'at Mustafaa Albaby Alhalaby wa awlaaduh, Misr - ta: 4 - 1395h - 1975m.

Ibn 'Aabdeen, Muhammad Ameen bin 'Umar bin 'Abd Al'azeez eabidin aldimashqii alhanafii (ta: 1252hi) - radu almuhtar ealaa aldur almukhtaar - alnaashir: dar alfikr, Bairout - ta: 2 - 1412h - 1992m.

Ibn Qudaamah, Muwaffaq Aldeen, Abu Muhammad, 'Abd Allah bin Ahmad bin Muhammad bin Qudaamah Almaqdisy (t: 620h) – almuqni'e fi fiqh al'imam Ahmad bin Hanbal Alshaibany - haqqaqah wa 'allaq 'alaih: Mahmoud Al'arna'out, Yaseen Mahmoud Alkhateeb - alnaashir: maktabat alsawaad liltawzee', Jaddah, Almamlakah Al'arabiyah Alsu'uodiyah - ta: 1- 1421h - 2000m.

Ibn Maajah, Abu 'Abd Allah, Muhammad bin Yazeed Alqazweeny (t: 273h) - sunan Ibn Maajah - tahqeeq: Muhammad Fu'aad 'Abd Albaaqy - alnaashir: dar ihyaa' alkutub al'arabiyah, Faysal ''Eissa Albaby Alhalaby.

Albujairamy, Sulaiman bin Muhammad bin 'Umar (t: 1221h) - tuhfat alhabeeb 'alaa sharh alkhateeb (hashiyat Albujairamy)- alnaashir: dar alfikr - ta: 1 - 1415h - 1995m.

Albukhaary, Abu 'Abd Allah, Muhammad bin Isma'il – aljaami' almusnad alsaheeh almukhtassar min umuur rasuul Allah sallaa Allah 'alaih wasallam wasunanuh wa ayaamuh = saheeh Albukhaary - almuhaqqiq: Muhammad Zuhair bin Naassir Alnaassir - alnaashir: dar tawq alnajaah - ta: 1, 1422h.

Altarmidhy, Muhammad bin 'Eissa bin Sawrah bin Mousaa bin Aldahaak (t: 279h) - sunan Altarmidhy - tahqeeq wata'leeq: Ahmad Muhammad Shaakir (j 1, 2), wa Muhammad Fu'aad 'Abd Albaaqy (j.3), wa Ibrahim 'Atwah 'Awad almudarris fi al'azhar alshareef (j 4, 5) - sharikat maktabat wamatba'at Mustafaa Albaby Alhalby, Misr - ta: 2 - 1395h - 1975m.

Alhaskafy, 'Alaa' Aldeen, Muhammad bin 'Aly bin Muhammad Alhisny (t: 1088h) - aldur almukhtaar sharh tanweer al'absaar wajaami' albihaar - almuhaqqiq: 'Abd Almun'im Khaleel Ibrahim - alnaashir: dar alkutub al'ilmiyah - ta: 1, 1423h- 2002m.

Alkhurshy, Abu 'Abd Allah, Muhammad bin 'Abd Allah (t: 1101h) - alkitabi: sharh mukhtasar Khaleel lilkhurshy - alnaashir: dar alfikr liltibaa'ah, Bairout.

Alzarkashy, Abu 'Abd Allah, Badr Aldeen, Muhammad bin 'Abd Allah bin Bahadir (t: 794h) - tashneef almasami' bijaami' aljawaami' litaaj Aldeen Alsubky - tahqeeq: D. Sayid 'Abd Al'azeez, D. 'Abd Allah Rabee' - alnaashir: maktabat qurtubah lilbahth al'ilmy wa ihyaa' alturaath – tawzee' almaktabah almakiyah - ta: 1, 1418h - 1998m.

Alziala'iy, Fakhr Aldeen, 'Uthman bin 'Aly bin Mahjin Albaari'y (t: 743 h) - tabyeen alhaqaa'iq sharh kanz aldaqaa'iq wahaashiyat alshilby - alhaashiyah: Shihab Aldeen Ahmad bin Muhammad bin Ahmad bin Younus bin Isma'il bin Younus Alshilby (t: 1021 h) - alnaashir: almatba'ah alkubraa al'ameeriyah, Boulaaq, Alqaahirah - ta: 1, 1313h.

Alsulaiman, Fahd bin Naassir – majmou' fatawaa warasa'il fadeelat alshaikh Muhammad bin Salih Al'uthaimeen - alnaashir: dar althurayya lilnashr waltawzi' - ta:1 - 1423h/2003m.

Sharaf Aldeen, Abu Alnajaa, Mousaa bin Ahmad bin Mousaa bin Salim bin 'Eissa bin Salim Alhajaawiy Almaqdisy, thumma alsaalihy (t: 968h) - zaad almustaqna' fi 'ikhtissar almuqanna' - almuhaqqiq: 'Abd Alrahman bin 'Aly bin Muhammad Al'askar - alnaashir: dar alwatan lilnashr - Alriyad.

Alsaawy, Abu Al'abbaas, Ahmad bin Muhammad Alkhalwaty (t: 1241h) - bulghat alsaalik li'aqrab almasaalik alma'rouf bihaashiyat Alsaawy 'alaa alsharh alsagheer - alnaashir: dar alma'aarif.

Alkaasaany, 'Alaa' Aldeen, Abu Bakr bin Mas'oud bin Ahmad Alhanafy (ta: 587h) – bada'i'e alsanaa'i'e fi tarteeb alshara'i'e - alnaashir: dar alkutub al'ilmiyah - ta: 2, 1406h - 1986m.

Muslim, Muslim bin Alhajaaj Abu Alhassan Alqushairy Alnaisaboury (t: 261h) - almusnad alsaheeh almukhtassar binaql al'adl 'an al'adl ilaa rasoul Allah sallaa Allah 'alaih wasallam - almuhaqqiq: Muhammad Fu'aad 'Abd Albaaqy - dar ihyaa' alturaath al'araby, Bairout.

Alnawawy, Abu Zakariya, Muhyee Aldeen Yahyaa bin Sharaf Alnawawy (t: 676h) - minhaaj altaalibeen wa'umdat almufteen fi alfiqh - almuhaqqiq: 'Awad Qaassim Ahmad 'Awad - alnaashir: dar alfikr - ta: 1 - 1425h/2005m.

Published

2022-01-27

Most read articles by the same author(s)